Paus Leo XIV sluit de Heilige Deur en sluit daarmee het Jubeljaar van de Hoop af

Op dinsdag, ter ere van het hoogfeest van de Openbaring van de Heer, celebreerde paus Leo XIV de Heilige Mis in de Sint-Pietersbasiliek, bijgewoond door ongeveer 5.800 gelovigen. Aan het begin van de mis verzegelde de paus de Heilige Deur van de Sint-Pietersbasiliek, de laatste Heilige Deur die voor het jubileumjaar werd geopend. Deze handeling symboliseerde het einde van een periode van enkele maanden waarin "een stroom van ontelbare mannen en vrouwen, pelgrims van hoop", de ingang van de basiliek passeerden en een reis begonnen naar wat de paus "het nieuwe Jeruzalem, de stad waarvan de deuren altijd open staan" noemde.

De wijzen en Herodes

In zijn preek reflecteerde de paus op het evangelie van de dag uit het boek Mattheüs, waarbij hij de nadruk legde op de tegenstrijdige emoties van vreugde bij de wijzen en angst bij Herodes. Hij wees erop dat de Schrift consequent de spanning erkent die inherent is aan Gods openbaring. "Telkens wanneer de Heilige Schrift spreekt over God die Zichzelf openbaart", merkte hij op, "verbergt zij niet de uiteenlopende reacties, zoals vreugde en verdriet, verzet en gehoorzaamheid, angst en verlangen."

Hij merkte verder op dat de Driekoningen een God onthult wiens aanwezigheid alle omstandigheden verandert: "Vandaag herdenken we de Driekoningen, in het besef dat niets onveranderd blijft in Zijn aanwezigheid." De paus legde uit dat deze goddelijke manifestatie het begin van hoop betekent. De aanwezigheid van God "maakt een einde aan de melancholische zelfgenoegzaamheid die mensen ertoe brengt herhaaldelijk te verkondigen: 'Er is niets nieuws onder de zon.'" In plaats daarvan "ontstaat er een nieuw begin dat zowel het heden als de toekomst vormgeeft", waardoor de profetische verzekering wordt gerealiseerd: "Sta op, word verlicht, want uw licht is gekomen en de glorie van de Heer is over u opgegaan."

Niettemin is het Jeruzalem, een stad die bekend is met openbaringen, die zich verontrust voelt door de zoektocht van de magiërs, zoals de paus opmerkte. Hij merkte op dat degenen die goed thuis zijn in de Schrift en die "denken dat ze alle antwoorden hebben", het vermogen om vragen te stellen en een gevoel van verlangen te koesteren, lijken te hebben verloren. De komst van individuen "geïnspireerd door hoop" brengt de stad in beroering, omdat zij worden gezien als een bedreiging voor wat een bron van vreugde zou moeten zijn. "Deze reactie", zo verklaarde hij, "vormt ook een uitdaging voor ons als Kerk."

De zoektocht van hedendaagse individuen

In zijn reflectie over het jubileum moedigde paus Leo de gelovigen aan om na te denken over de spirituele zoektocht van hedendaagse individuen. Hij stelde de vragen: "Wie zijn deze mannen en vrouwen, en wat drijft hen?" en "Welke ontdekkingen hebben zij gedaan? Wat leeft er in hun hart, hun vragen, hun emoties?" Hij benadrukte dat, net als de drie koningen, veel mensen vandaag de dag een dringende behoefte voelen om hun eigen reis te beginnen. "De drie koningen bestaan nog steeds in onze tijd", stelde hij, waarbij hij de nadruk legde op degenen die "de noodzaak erkennen om op avontuur te gaan en te zoeken, en daarbij de inherente risico's van hun expeditie omarmen", zelfs in een wereld die vaak uitdagingen en gevaren met zich meebrengt.

Volgens de paus spoort het evangelie de kerk aan om de zoektocht van de mensheid te omarmen in plaats van er bang voor te zijn, en moedigt het aan om zich te richten op God, die ons voedt. Dit is geen godheid die gemanipuleerd kan worden. "Hij is een God die ons kan verstoren omdat hij niet veilig binnen ons bereik blijft zoals de afgoden die uit zilver en goud zijn gemaakt; hij is juist levendig en levengevend, vergelijkbaar met het kind dat Maria dicht bij zich hield en dat de wijzen vereerden."

Daarom moeten heilige plaatsen een gevoel van vitaliteit uitstralen. De paus merkte op dat jubileumbedevaartsoorden “de geur van het leven moeten verspreiden, het onvergetelijke besef dat er een andere wereld is begonnen”. Vervolgens vroeg hij: “Is er leven in onze Kerk? Is er ruimte voor het ontstaan van iets nieuws? Koesteren en verkondigen we een God die ons op reis stuurt?”

Tegenover hem staat Herodes, wiens angst voor het mogelijke verlies van autoriteit zijn reactie op het handelen van God vertekent. De paus merkte op dat Herodes “vreest voor zijn troon en verontrust is over zaken die hij buiten zijn controle acht”. Hij waarschuwde dat “angst ons inderdaad verblindt”. Omgekeerd “bevrijdt” de vreugde van het evangelie ons, waardoor gelovigen “voorzichtig, ja, maar ook moedig, aandachtig en creatief” kunnen zijn, terwijl ze de weg vrijmaken voor “paden die anders zijn dan die welke al bewandeld zijn”.

De kern van Driekoningen

Aan het einde van zijn preek benadrukte paus Leo dat de kern van Driekoningen een geschenk is dat niet te koop is en niet gemanipuleerd kan worden. Hij verklaarde: "Het kind dat de magiërs aanbidden is een onschatbaar en onmetelijk goed." Deze openbaring vindt niet plaats in een voorname omgeving, maar in een bescheiden omgeving; niettemin wordt aan Bethlehem verkondigd: "Je bent zeker niet de minste."

"Het is een opmerkelijke ervaring om de rol van pelgrims van hoop te omarmen", verklaarde de paus. "Het is werkelijk prachtig voor ons om samen onze reis als pelgrims voort te zetten." Tot slot benadrukte hij dat als de Kerk vermijdt om te veranderen in een louter monument en in plaats daarvan een gastvrij huis blijft, zij inderdaad kan uitgroeien tot "de generatie van een nieuwe dageraad", voortdurend geleid door Maria, de Morgenster, naar "een buitengewone menselijkheid, niet veranderd door de illusies van de almachtigen, maar door God die uit liefde vlees geworden is".