Allerheiligenpreek van paus Leo XIV: God heeft de weg naar het eeuwige leven geopend

Mis op de begraafplaats Verano ter gelegenheid van Allerzielen

Paus Leo III leidde afgelopen zondag (2 november) een mis ter nagedachtenis aan alle overleden gelovigen op de begraafplaats Verano in Rome, Italië. Hij sprak over het belang van het verkondigen van het eeuwige leven aan degenen die op de begraafplaats begraven liggen; God "zal de dood voor altijd vernietigen" omdat God de dood al "verslagen heeft" door de kruisiging (het middel waarmee God voor ons de "weg naar het eeuwige leven" heeft geopend) en wij met Christus de "vallei des doods" kunnen binnengaan en deel kunnen uitmaken van Zijn verrijzenis.

De vier grote beelden van Meditatie, Hoop, Liefdadigheid en Stilte, gebouwd door Vespignani in de 19e eeuw, die uitkijken over de ingang van de Quadriportico (de plaats waar de paus binnenkomt), bevinden zich in dit gebied dat de straten van Rome scheidt van een museumachtige omgeving vol sculpturen en historisch-artistieke schatten. 83 hectare, volledig omgeven door hoge muren, vormen een stad binnen een stad en werden gekozen als de plaats waar de paus op 2 november de mis zal vieren (de dag waarop hij de traditie voortzette die paus Franciscus in 2013 instelde toen hij de mis vierde op een beroemde begraafplaats genaamd San Lorenzo om te bidden voor de overledenen). In de jaren daarna is dit voortgezet met missen die zijn opgedragen op veel verschillende begraafplaatsen in heel Rome, maar ook in Anzio, Nettuno en andere plaatsen in de buurt.

Een bloemstuk

Paus Leo hoorde Schola Cantorum het Requiem zingen terwijl hij door een deel van de begraafplaats genaamd Pincetto liep. Het gebied was sinds de ochtend afgesloten - bijna 2500 mensen (mannen en vrouwen, jong en oud, nonnen en priesters) haastten zich om een plekje te vinden op een plein dat aan alle kanten omringd was door grafstenen en kleine mausoleumachtige bouwwerken. Overal was kunst te zien: treurende engelen, madonna's met tranen in hun ogen, beelden van vrouwen met kinderen, bustes, bogen, kapellen en typische beelden van de Capitoolse wolf. Er waren zowel kleuren- als zwart-witfoto's, sommige al uit 2000. Niet ver van het bescheiden platform waarop kaarten met grote gouden altaren worden gepresenteerd en waar de graven van grote personen zoals schrijvers, wetenschappers, kunstenaars, musici en anderen zich bevinden, ligt het graf met grote letters'Garibaldi', de laatste rustplaats van Ricciotti Garibaldi, zoon van de beroemde Italiaan, en veel van zijn nakomelingen.

Het herdenken van de overledenen geeft hoop voor de toekomst

Ter nagedachtenis aan degenen die zijn heengegaan

Om 15.45 uur werd Leo XIV naar de begraafplaats Verano gebracht; hij kwam ruim voor de geplande tijd aan. Bij het betreden van de begraafplaats werd hij begroet met een zeer gematigd applaus van de kleine groep aanwezigen; deze reactie was duidelijk uit respect voor de bijzondere plechtigheid van de gelegenheid en de omgeving. Hij werd vergezeld door kardinaal-vicaris Baldo Reina en leden van de pauselijke entourage. Alle mannelijke leden kregen de instructie om een hoed te dragen bij het begroeten van de paus buiten de begraafplaats; vrouwelijke leden kregen de instructie om hun hoofd onbedekt te houden. Het eerste wat de paus deed, was even stilstaan bij een grafsteen bij de hoofdingang (tevens de ingang van deze begraafplaats in mausoleumstijl). De inscripties (die nu onleesbaar zijn door ouderdom) luiden "Antonia Coccia Nicolini - Echtgenote" en haar naaste familie, maar er staat geen datum op deze steen. De paus legde een boeket witte rozen op de grafsteen; vervolgens nam hij even de tijd om te bidden en zegende hij alle overledenen die in Verano begraven liggen met dit gebaar, dat symbolisch van aard was.

Toen de paus zijn preek begon, stond hij stil bij hoe we degenen die ons hebben verlaten dicht bij ons hart houden, zelfs nadat ze ons hebben verlaten. Hun herinneringen blijven voor altijd in ons voortleven en leiden ons door ons dagelijks leven.

Het is niet ongebruikelijk dat een bepaalde prikkel herinneringen oproept aan mensen die ons dierbaar waren, waardoor we ons de momenten die we samen hebben gedeeld kunnen herinneren en ervan kunnen genieten. Veel plaatsen, vooral de geur van de plek waar we wonen, roepen herinneringen op aan dierbaren die zijn overleden; ze nemen een speciale plaats in ons hart in en houden hun herinneringen in ons levend.

Vaak roept iets wat we zien of horen (zoals een voorwerp) een oude herinnering aan iemand op, waardoor we terugdenken aan gedeelde ervaringen uit het verleden. Locaties en zelfs geuren uit ons huis herinneren ons aan onze dierbaren en ook aan degenen die zijn overleden, terwijl ze die herinneringen levend houden in onze gedachten.

Een toekomstgerichte hoop geworteld in de verrijzenis van Christus

Vandaag is er een viering die zowel een gelegenheid biedt om terug te blikken als om na te denken over oudejaarsavond: "Het christelijk geloof, dat geworteld is in het paasmysterie van Christus, stelt ons in staat om onze herinneringen te zien als meer dan alleen een verslag van wat er gebeurd is, maar, nog belangrijker, als een bron van hoop voor wat komen gaat." Daarom "ligt de nadruk minder op terugkijken en meer op vooruitkijken naar het doel van onze reis, de schuilplaats die God ons geeft en het eeuwige feestmaal dat ons te wachten staat, waar de dood niet meer zal zijn."

Paus Leo XIV benadrukte dat de "hoop op de toekomst" betekenis geeft aan gebed en herinnering; hij karakteriseerde het niet als een loutere illusie om het leed te verzachten dat we voelen door gescheiden te zijn van onze dierbaren, noch als louter menselijk optimisme.

"Dit is een hoop die gebaseerd is op de verrijzenis van Jezus Christus, die de dood heeft overwonnen en ons de middelen heeft gegeven om ons volledige potentieel te bereiken."

Liefde zegeviert over de sterfelijkheid

In een recente catechese tijdens de algemene audiëntie reflecteerde de paus op het feit dat Jezus het "einde van onze reis" is. Jezus garandeert dat we thuis zullen komen en dat Hij ons veilig naar huis zal leiden, naar een plek waar we worden verwacht, geliefd en verlost.

De eindbestemming zal "een ontmoeting met liefde" worden genoemd. Het is dezelfde liefde waarmee God ons bestaan heeft geschapen; het is dezelfde liefde waarmee Zijn Zoon ons van de dood verlost; het is door zijn liefde dat Hij verlangt dat wij het eeuwige leven met Hem en onze dierbaren hebben. De paus benadrukte dat "we ons naar dit doel kunnen bewegen, dat we nu al kunnen ervaren, door een onbreekbare band met degenen die ons zijn voorgegaan", omdat we in liefde leven en anderen helpen door naastenliefde, vooral de meest kwetsbaren en behoeftigen.

"God herenigt ons met onze dierbaren door middel van liefde, die de dood overwint. Bovendien verenigt naastenliefde ons terwijl we samen wandelen, waardoor ons leven verandert in een gebed, dat zich uitstrekt naar God en ons verenigt terwijl we wachten om elkaar weer te ontmoeten in de vreugde van het eeuwige leven."

"Door elkaar lief te hebben, hebben we de dood overwonnen. God zal ons herenigen met degenen die ons dierbaar zijn door Zijn liefde en genade. Door liefdadigheid kunnen we samen deze reis van trouw leven afleggen, waardoor ons leven verandert in een gebed dat opstijgt naar de hemel en ons verenigt met onze dierbaren die ons zijn voorgegaan. Terwijl we uitkijken naar de eeuwige hereniging met hen, stelt onze liefdadigheid ons in staat om met hen verbonden te blijven."

Elke traan wegvegen

Deze passage nodigt ons uit om ons vertrouwen te stellen in 'de hoop die niet kan falen': 'Laten we onze blik richten op de verrezen Christus en ons voorstellen hoe onze overleden familieleden hem omringen met zijn licht. We moeten de belofte van het eeuwige leven van de Heer in ons hart laten doordringen. Hij zal de dood voor altijd vernietigen", zei paus Leo. Hij sloot af met de woorden: "De Heer wacht op ons; en wanneer we Hem uiteindelijk ontmoeten aan het einde van ons menselijk bestaan, zullen we ons verheugen met Hem en onze geliefden die ons zijn voorgegaan."

"Moge deze belofte ons kracht geven, ons troosten in ons verdriet en ons inspireren om eeuwig geloof te hebben in het bestaan van een stralende toekomst die voor ons ligt. "Deze belofte zal ons kracht geven, ons troosten in ons verdriet en ons in staat stellen te geloven in het bestaan van een stralende toekomst die voor ons ligt."

Ten slotte werd de viering afgesloten met het gebed voor eeuwige rust, en begonnen de cipressen van Verano in de schaduw te hullen – het was inmiddels laat in de middag. De paus begroette ook alle aanwezigen met zijn zegen – van wie de meesten aan het bidden waren of zelfs het moment vastlegden met hun smartphones – en sommigen bezochten de graven van hun dierbaren met bloemen.

Bij zijn terugkeer in het Vaticaan begaf paus Leo zich naar de crypte van de Sint-Pietersbasiliek om in eenzaam gebed de zielen van de overleden pausen te gedenken.