Cztery Święte Drzwi Rzymu: zamknięte do Jubileuszu w 2033 roku

Szesnaście brązowych paneli tworzy Święte Drzwi w Bazylice św. Piotra. Przedstawiają one historię zbawienia w postaci scen, od lewego górnego rogu do prawego dolnego. Ostatni panel, w prawym dolnym rogu, ukazuje papieża Piusa XII otwierającego te same drzwi z okazji Jubileuszu w 1950 roku. Innymi słowy, na drzwiach znajduje się panel przedstawiający ich samo otwarcie. To właśnie ten rodzaj szczegółów pojawia się, gdy instytucja mierzy czas w stuleciach.

Od pierwszego tygodnia stycznia 2026 r. drzwi te są ponownie zamurowane. Podobnie jak pozostałe trzy: w bazylice św. Jana na Lateranie, w bazylice Matki Bożej Większej oraz w bazylice św. Pawła za Murami. Następnym razem zostaną otwarte podczas Nadzwyczajnego Jubileuszu w 2033 r., ogłoszonego przez papieża Leona XIV w listopadzie 2025 r. Oto, co to oznacza i co warto wiedzieć o każdej z nich.

Czym właściwie są Święte Drzwi

Porta Sancta. Są to specjalne drzwi w każdej z czterech bazylik papieskich w Rzymie, otwierane wyłącznie w Roku Jubileuszowym. Tradycja katolicka głosi, że przejście przez nie podczas Jubileuszu, przy odpowiednim nastawieniu, uprawnia pielgrzyma do uzyskania odpustu zupełnego: całkowitego odpuszczenia kary doczesnej za grzechy, które zostały już przebaczone. Teologiczne zasady tego zjawiska są stare i specyficzne. W praktyce oznacza to, że podczas Jubileuszu miliony ludzi ustawiają się w kolejkach, aby przez nie przejść.

Poza Rokiem Jubileuszowym drzwi są fizycznie zapieczętowane. Mechanizm jest prosty: od wewnątrz bazyliki za brązowymi drzwiami wznoszona jest ceglana ściana. Pieczęć jest uroczyście łamana na początku każdego Roku Jubileuszowego przez papieża, który używa do tego młotka (w poprzednich stuleciach był to dosłowny młotek murarski; współczesny rytuał ma charakter bardziej symboliczny), a po zakończeniu Roku Jubileuszowego drzwi są ponownie pieczętowane. Kiedy więc w 2026 roku staniesz przed jednymi z tych drzwi, zobaczysz ozdobny brąz, a za nim mur z cegły.

Tradycja ta sięga roku 1500, kiedy to papież Aleksander VI Borgia ustanowił ten rytuał. Obecne monumentalne drzwi z brązu pochodzą z XX wieku. Wcześniej drzwi były zazwyczaj drewniane, a pierwotne „drzwi” jubileuszowe stanowiły po prostu zamurowane portale, które co dwadzieścia pięć lat ponownie otwierano poprzez rozbiórkę.

Krótko o czterech bazylikach

Bazylika św. Piotra posiada te słynne. Święte Drzwi znajdują się po prawej stronie spośród pięciu brązowych drzwi na fasadzie bazyliki. Pozostałe cztery to drzwi centralne autorstwa Antonio Filarete (1455) oraz Drzwi Śmierci po lewej stronie autorstwa Giacomo Manzù (1964), przez które wynoszone są trumny zmarłych papieży.

Bazylika św. Jana na Lateranie jest katedrą biskupa Rzymu (funkcję tę pełni papież) i najstarszą z czterech bazylik papieskich. Jej Święte Drzwi zostały odrestaurowane z okazji Wielkiego Jubileuszu w 2000 roku. W eklezjologii katolickiej Bazylika św. Jana na Lateranie przewyższa rangą Bazylikę św. Piotra, mimo że jest rzadziej odwiedzana; jest ona faktycznym kościołem macierzystym świata rzymskokatolickiego.

Bazylika Matki Bożej Większej znajduje się na wzgórzu Eskwilinie, na wschód od dworca Termini. To właśnie w tej bazylice w kwietniu 2025 roku pochowano papieża Franciszka – pierwszego od ponad wieku papieża, którego ciało spoczęło poza Watykanem. Jej Święte Drzwi również pochodzą z czasów przygotowań do Jubileuszu 2000, zleconych przez Jana Pawła II. Liczba odwiedzających bazylikę potroiła się po pogrzebie Franciszka; przed Drzwiami Świętymi gromadzą się teraz tłumy, jakich nie widziano nawet podczas samego Jubileuszu.

Bazylika św. Pawła za Murami jest najbardziej wysuniętą na południe i najmniej odwiedzaną z całej czwórki. Jej Drzwi Święte mają pewną osobliwość: od 1967 r. nie są one zamurowane w okresie między jubileuszami, tak jak ma to miejsce w przypadku pozostałych trzech. Są to drzwi z brązu, ale za nimi nie ma ściany. Historyczna przyczyna tego stanu rzeczy nie jest jasna; w praktyce oznacza to, że jest to jedyne z tych czterech miejsc, gdzie można zobaczyć to, co w minionych stuleciach było ukryte za murami.

Drzwi Bazyliki św. Piotra z bliska

Brązowe drzwi, które można dziś oglądać, zostały zamontowane w 1949 roku. Zaprojektował je Vico Consorti, rzeźbiarz z Sieny. Odlew wykonała odlewnia Marinelli we Florencji metodą wosku traconego, tą samą techniką stosowaną od czasów renesansu. Zastąpiły one drewniane drzwi z 1748 roku, zamówione przez papieża Benedykta XIV, które uległy zniszczeniu nie nadającemu się do naprawy.

Historia powstania tych drzwi jest bardziej interesująca, niż wynika to zazwyczaj ze standardowego opisu. Zlecił je ojciec Ludwig Kaas, ówczesny dyrektor administracji Bazyliki św. Piotra. Środki finansowe pochodziły z diecezji Bazylei w Szwajcarii jako dar wdzięczności wobec Boga za to, że kraj ten został oszczędzony podczas II wojny światowej. Biskup, który to zaproponował, Franz Von Streng, wyraźnie określił to jako gest powojenny. Arcydzieło z brązu w samym sercu katolicyzmu, ufundowane przez szwajcarską diecezję jako wyraz wdzięczności za ocalenie przed wojną. Niewiele dzieł katolickiej sztuki publicznej ma takie pochodzenie.

Szesnaście paneli (ułożonych w układzie cztery na cztery) podzielonych jest na grupy według herbów papieży, którzy obchodzili jubileusze. Wszystkie przedstawiają sceny z historii zbawienia, z wyjątkiem jednego: w prawym dolnym rogu widać papieża Piusa XII otwierającego te drzwi 24 grudnia 1949 r., a za nim stylizowany tłum. Consorti wykonał w swojej karierze pięć monumentalnych drzwi; przylgnął do niego przydomek „Vico od drzwi”.

Łaciński napis u dołu wskazuje Piusa XII jako zleceniodawcę i przedstawia drzwi jako źródło, z którego „mogą płynąć obfite wody łaski Bożej”. To dosłowne tłumaczenie; napis jest tam, jeśli chcesz go przeczytać powoli.

Cykl 2025: otwarcie przez Franciszka, zamknięcie przez Leona

Papież Franciszek otworzył Święte Drzwi Bazyliki św. Piotra 24 grudnia 2024 r., rozpoczynając Jubileusz 2025. Pozostałe trzy otworzył w kolejnych dniach. Otwarcie drzwi Bazyliki św. Piotra stanowi zgodnie z tradycją oficjalny początek Jubileuszu.

Papież Leon XIV zamknął drzwi na początku stycznia 2026 r., po śmierci Franciszka w kwietniu poprzedniego roku. Dzięki temu Jubileusz 2025 stał się dopiero drugim w historii, który został otwarty przez jednego papieża, a zamknięty przez innego. Pierwszym takim przypadkiem był rok 1700, kiedy to Innocenty XII otworzył Rok Święty w grudniu 1699 r., a Klemens XI zamknął go pod koniec 1700 r. Odstęp między tymi dwoma wydarzeniami wynosi 325 lat. Tak długie odstępy nie są powszechne w żadnej instytucji.

Rytuał zamknięcia polegał na zamurowaniu drzwi od wewnątrz. Użyto do tego prawdziwego muru; nie było to działanie symboliczne. Kolejne otwarcie będzie wymagało faktycznego wyburzenia.

Kolejne otwarcie: Nadzwyczajny Jubileusz w 2033 roku

Drzwi nie będą czekać do następnego zwyczajnego Jubileuszu w 2050 roku. W listopadzie 2025 roku, podczas wizyty w Stambule z okazji 1700. rocznicy Soboru Nicejskiego, papież Leon XIV ogłosił Nadzwyczajny Jubileusz na rok 2033: Święty Rok Odkupienia, upamiętniający 2000. rocznicę śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. Ogłoszenie to zostało potwierdzone podczas zamknięcia Jubileuszu 2025 r. 6 stycznia 2026 r.

Jubileusze nadzwyczajne mogą być ogłaszane poza 25-letnim cyklem, aby upamiętnić konkretne rocznice. Ostatnim jubileuszem przed rokiem 2033 był Jubileusz Miłosierdzia w latach 2015–2016, ogłoszony przez papieża Franciszka 13 marca 2015 r. Te Święte Drzwi zostały otwarte 8 grudnia 2015 r. (w święto Niepokalanego Poczęcia) i zamknięte 20 listopada 2016 r. Oczekuje się, że w 2033 r. schemat otwarcia drzwi będzie taki sam.

Zatem realistycznym terminem następnego otwarcia czterech Świętych Drzwi w Rzymie jest koniec 2032 r. lub początek 2033 r. Siedem lat, a nie dwadzieścia cztery. Nasz przewodnik po Jubileuszu 2033 r. szczegółowo omawia ogłoszenie, w tym nacisk na Jerozolimę i Ziemię Świętą, który odróżnia ten Jubileusz od tego z 2025 r.

Zwiedzanie czterech drzwi już teraz

Wciąż można obejrzeć wszystkie cztery z zewnątrz. Są one widoczne dla publiczności, dobrze oświetlone i dostępne do oglądania bezpłatnie.

W Bazylice św. Piotra Święta Brama znajduje się w portyku fasady bazyliki, jako skrajna prawa z pięciu. Na Plac św. Piotra należy wejść głównym wejściem (Piazza Pia, obecnie zamknięta dla ruchu kołowego; trasę można sprawdzić w naszym przewodniku po odnowionym Rzymie ). Bazylika jest otwarta dla zwiedzających przez cały rok bezpłatnie. Jeśli zamierzasz również zwiedzić Muzea Watykańskie, zarezerwuj wycieczkę z pominięciem kolejki; osobne kolejki do obu atrakcji pozostają długie nawet po zakończeniu Jubileuszu.

W bazylice św. Jana na Lateranie Drzwi Święte są jednymi z pięciu znajdujących się na fasadzie od strony Piazza San Giovanni in Laterano. Sam plac został na nowo wybrukowany w ramach prac infrastrukturalnych związanych z Jubileuszem. Bazylika znajduje się w centrum Rzymu i jest dobrze skomunikowana linią metra A (przystanek San Giovanni, niedawno odnowiony).

W bazylice Matki Bożej Większej Święte Drzwi znajdują się z boku, a nie na głównej fasadzie. Będąc tam, warto odwiedzić grób papieża Franciszka znajdujący się w bocznej kaplicy; stał się on największą atrakcją bazyliki po 2025 roku. Obie bazyliki można zwiedzić podczas tej samej wycieczki.

W bazylice św. Pawła za Murami Drzwi znajdują się w charakterystycznej XIX-wiecznej przebudowie bazyliki. Jest to bazylika, która spłonęła w 1823 roku i została odbudowana; sprawia wrażenie młodszej od pozostałych, ponieważ w dużej mierze tak właśnie jest. Można do niej dojechać metrem linii B (przystanek San Paolo). Bazylika znajduje się około 2 km na południe od historycznego centrum i często jest pomijana przez turystów z ograniczonym czasem; jej zaletą jest brak tłumów.

Warto zwrócić uwagę na jeden szczegół

Mechanizm działania Drzwi Świętych, zarówno pod względem rytualnym, jak i fizycznym, jest niezwykły w tej skali. W dzisiejszym życiu nie ma zbyt wielu rzeczy, które celowo i uroczyście zamyka się na lata. Ogłoszenie dotyczące roku 2033 jest w tym sensie niezwykłym współczesnym zjawiskiem: znana data przyszłego rytuału instytucjonalnego, który wiąże się z rzeczywistymi pracami murarskimi, zaplanowana z siedmioletnim wyprzedzeniem.

Aby uzyskać szerszy obraz tego, co zostało zamknięte i co się zmieniło po zakończeniu Jubileuszu, zapraszamy do zapoznania się z naszym podsumowaniem po Jubileuszu, które obejmuje pozostałe kwestie.