De Zuidmuur: De verhalen van Mozes

De zuidmuur: het leven van Mozes

De zuidmuur vertelt de verhalen van Mozes, de tegenhanger uit het Oude Testament van de Christuscyclus aan de overkant van de zaal. De twee muren waren bedoeld als een bij elkaar horend paar, waarbij de ene scène een antwoord vormt op de andere, zodat elk moment in het leven van Mozes overeenkomt met een moment in het leven van Christus aan de overkant. Dezelfde indeling in drie banden is toegepast: geschilderde gordijnen onderaan, het verhaal van Mozes in het midden, pausen tussen de ramen en de voorvaderen van Christus in de lunetten bovenin.

De cyclus begon ooit met de Geboorte en het Vinden van Mozes door Perugino op de altaarmuur. Dit ging verloren toen Michelangelo het Laatste Oordeel schilderde, dus het verhaal begint nu met Mozes die naar Egypte vertrekt.

De verhalen over Mozes

De bewaard gebleven panelen geven een overzicht van het leven van de profeet, waarbij vaak meerdere episodes in één beeld zijn samengevat. Het eerste paneel toont de reis van Mozes naar Egypte, met zijn afscheid van Jethro en de besnijdenis van zijn zoon. Daarna volgen scènes uit zijn vroege leven: het doden van de Egyptenaar, de verdediging van Jethro's dochters bij de bron en de brandende struik.

Het derde paneel toont de doortocht door de Rode Zee, gevolgd door de grote overhandiging van de stenen tafelen op de berg Sinaï, waarin ook de aanbidding van het gouden kalf en het breken en opnieuw maken van de stenen tafelen zijn verwerkt. Daarna volgt het zeldzame onderwerp van de bestraffing van Korach, Dathan en Abiram, drie mannen die door de aarde werden verzwolgen omdat zij Mozes en Aäron hadden getrotseerd, en ten slotte de dood van Mozes in het zicht van het Beloofde Land. De cyclus wordt om de hoek afgesloten met het ‘Geschil over het lichaam van Mozes’ op de muur bij de ingang.

De lunetten: Voorouders van Christus

De lunetten boven de zuidelijke ramen vormen een voortzetting van Michelangelo’s Voorouders van Christus, dezelfde lange stamboom die de hele kapel omringt. Hij schilderde ze als rustige familiegroepen in plaats van heroïsche portretten: mensen die wachten, dommelen, voor kinderen zorgen, afgezet tegen een effen gekleurde achtergrond. Net als aan de noordzijde verwijzen de bijgeschreven namen zelden duidelijk naar één figuur, en blijft de identificatie ervan voor discussie vatbaar.

De pausen tussen de ramen

Ook langs deze muur loopt een rij vroege pausen, afgewisseld met de figuren aan de tegenoverliggende kant, zodat de reeks zich dwars door de ruimte uitstrekt in plaats van langs één enkele zijde. Geschilderd door Perugino, Botticelli, Rosselli en Ghirlandaio, staat elke paus in een nis in driekwartprofiel, met een boek in de hand of terwijl hij een zegen geeft – een visuele bevestiging dat het gezag dat van Mozes naar Christus loopt, wordt doorgegeven via de lijn van de Romeinse bisschoppen.

De valse gordijnen eronder

Onder de Mozes-scènes loopt dezelfde strook geschilderde gordijnen die overal in de kapel te vinden is, stuk voor stuk zo geschaduwd dat ze stijf brokaat nabootsen en voorzien van het eikenembleem en de naam van Sixtus IV. Dit is de strook die later, op feestdagen, werd gereserveerd voor Rafaëls geweven wandtapijten, zodat het onderste deel van de muur altijd het stempel van de della Rovere-familie op de kapel droeg, die de naam van de paus draagt.